We wsi Budziejewko, kilkanaście kilometrów od Wągrowca, stoi ogromny głaz z czerwonego granitu. To nie zwykły kamień – ma ponad 20 metrów obwodu i jest drugim co do wielkości głazem narzutowym w całej Wielkopolsce. Co więcej, otaczają go legendy o świętym Wojciechu, który miał z tego miejsca głosić kazania w drodze do Prusów.

Kamień jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Można go zobaczyć o każdej porze – wiedzie do niego urokliwa alejka obsadzona żywopłotem, znajdziemy go około 300 metrów na południowy wschód od miejscowego kościoła.

Drugi największy głaz narzutowy w Wielkopolsce

Lądolód skandynawski, który tysiące lat temu zalegał na obszarze dzisiejszej Wielkopolski, zostawił po sobie niezliczone pamiątki. Kamień w Budziejewku należy do najbardziej imponujących. Zbudowany z czerwonego granitu głaz ma wymiary, które robią wrażenie: obwód 20,5 metra, długość 7,5 metra, szerokość 4,7 metra. Nad powierzchnią ziemi wystaje zaledwie 1,3 metra, ale pod ziemią kryje się kolejne 2,7 metra kamienia.

Większy od niego w regionie jest tylko głaz świętej Jadwigi w Gołuchowie. Piękna czerwona barwa granitu widoczna jest tylko przy samej ziemi – resztę pokrywają szare porosty, które znalazły na kamieniu idealne warunki do życia.

Kamień objęto ochroną prawną już w 1840 roku na wniosek okolicznych chłopów złożony do landrata wągrowieckiego. Został wpisany do księgi wieczystej w Sądzie Powiatowym w Wągrowcu jako obiekt chroniony „po wieczne czasy”. To najstarszy obiekt przyrodniczy w Wielkopolsce objęty ochroną prawną.

Legendy o świętym Wojciechu i cudownym źródle

Z głazem związanych jest kilka legend. Najpopularniejsza mówi, że święty Wojciech używał tego kamienia jako ambony podczas podróży misyjnej z Gniezna do Prusów. Głosił z niego Słowo Boże okolicznej ludności, a jego kazania miały tak wielką moc, że kruszyły sumienia nawet najbardziej zatwardziałych grzeszników.

Kiedy do mieszkańców dotarła wiadomość o męczeńskiej śmierci świętego w 997 roku, postanowiono uczcić jego pamięć w szczególny sposób. Chciano przenieść kamień-ambonę do Gniezna, gdzie spoczywały szczątki męczennika. Zbudowano ogromne sanie, zaprzężono w nie pięćdziesiąt par wołów (według innych wersji pięćdziesiąt koni lub dwadzieścia cztery woły) i gdy mróz ściął ziemię, a śniegi wyrównały wyboje, wyruszono w kierunku stolicy pierwszych Piastów.

Nie ujechano jednak daleko. Już po kilkuset metrach, gdy zaprzęg znalazł się w dolinie za Budziejewkiem, pod ogromnym ciężarem pękła skorupa lodowa podmokłych gruntów. Wielki głaz razem z saniami zapadł się głęboko w ziemię. Żadne wysiłki, ani zwiększona liczba zwierząt pociągowych nie pomogły – kamień ani drgnął. Mieszkańcy uznali, że taka jest wola Boża i święty Wojciech chce, by jego kazalnica pozostała tam, gdzie nauczał lud.

Historia cudownego źródełka

Według legendy, gdy nastała wiosna, spod kamienia wytrysnęło źródełko krystalicznie czystej wody. Woda ta miała cudowną moc uzdrawiania – kto przemył nią chore miejsce i wezwał pomocy świętego Wojciecha, natychmiast odzyskiwał zdrowie. Szczególnie skutecznie leczono tutaj choroby oczu.

Działo się to jednak tylko do czasu, gdy pewien kpiarz i niedowiarek postanowił wypróbować moc źródełka na swoim ślepym koniu. Po tym akcie profanacji źródło straciło swoje cudowne właściwości. To ostrzeżenie, które ludność miejscowa przekazywała z pokolenia na pokolenie, pokazuje jak wielką czcią otaczano to miejsce.

Dla kogo to miejsce

Kamień w Budziejewku to atrakcja dla wszystkich. Rodziny z dziećmi docenią krótki, łatwy spacer alejką do głazu – to doskonała okazja, by opowiedzieć dzieciom o epokach lodowcowych i pokazać, jak potężne siły przyrody kształtowały krajobraz Wielkopolski. Sama skala kamienia robi wrażenie, zwłaszcza gdy uświadomimy sobie, że większa jego część ukryta jest pod ziemią.

Miłośnicy historii i legend znajdą tu połączenie przyrody z kulturą – opowieści o świętym Wojciechu wpisują się w najstarsze tradycje polskiej państwowości. Warto pamiętać, że to właśnie z Gniezna, odległego o kilkanaście kilometrów, Wojciech wyruszył na swoją ostatnią misję do Prusów w 997 roku.

Fotografowie będą zachwyceni kontrastem między masywnym głazem a otaczającą go spokojną wiejską okolicą. Najciekawsze zdjęcia można zrobić w słoneczne dni, gdy światło podkreśla teksturę porostów pokrywających kamień, lub zimą, gdy śnieg tworzy malownicze tło dla czerwonego granitu.

Co warto wiedzieć przed wizytą

Budziejewko leży przy trasie Gniezno-Wągrowiec, nieopodal Mieściska. Z Wągrowca dzieli je około 12-14 kilometrów. Do samego kamienia prowadzi alejka obsadzona żywopłotem, znajdziemy ją niedaleko miejscowego kościoła świętego Wojciecha – to około 300 metrów na południowy wschód od świątyni.

Obiekt jest dostępny bezpłatnie przez cały rok, o każdej porze dnia. Nie ma tu opłat za wstęp, bramek ani wyznaczonych godzin otwarcia. To miejsce należy do tych atrakcji, które można odwiedzić spontanicznie, planując wycieczkę po okolicy.

Na wzgórzu, z którego według legendy zabrano kamień, wieśniacy postawili kościółek świętego Wojciecha. To dodatkowy punkt na mapie dla tych, którzy chcą poznać pełną historię tego miejsca.

Ile czasu przeznaczyć na wizytę

Sam spacer do kamienia i jego obejrzenie zajmuje około 15-20 minut. Warto jednak zarezerwować trochę więcej czasu, zwłaszcza jeśli planujemy zrobić zdjęcia lub po prostu usiąść w spokoju i podziwiać to naturalne dziedzictwo. Z dziećmi można spędzić tu pół godziny, opowiadając historie o lądolodzie i legendach.

Wizytę można połączyć ze zwiedzaniem Wągrowca, który znajduje się niespełna 15 kilometrów dalej, lub Gniezna – pierwszej stolicy Polski, gdzie w katedrze spoczywają relikwie świętego Wojciecha. Taka trasa pozwala lepiej zrozumieć kontekst historyczny legend związanych z kamieniem.

Praktyczne informacje

Cena: Wstęp bezpłatny

Godziny otwarcia: Dostępny przez całą dobę, cały rok

Dojazd: Budziejewko leży przy drodze Gniezno-Wągrowiec, w gminie Mieścisko. Kamień znajduje się około 300 m na południowy wschód od kościoła w Budziejewku. Do głazu prowadzi alejka obsadzona żywopłotem. Najlepiej dojechać własnym samochodem, parking przy kościele.

Czas zwiedzania: 15-30 minut

Adres: Budziejewko 5, 62-290 Budziejewko (okolice kościoła)

Dla kogo: Rodziny z dziećmi, miłośnicy przyrody i historii, fotograficy, wszyscy zainteresowani lokalnymi legendami

W pobliżu: Kościół św. Wojciecha w Budziejewku, Wągrowiec (12 km), Gniezno (ok. 20 km)